PPWR od 12 sierpnia 2026 r. – najważniejsze zmiany dla przedsiębiorców

W dniu 12 sierpnia 2026 r. rozpoczęło się ogólne stosowanie rozporządzenia (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR). Data ta wyznacza istotny etap reformy unijnych przepisów dotyczących opakowań. Część obowiązków, które dotychczas pozostawały elementem przygotowań do nowego systemu, od tego dnia znajduje bezpośrednie zastosowanie w działalności przedsiębiorców.

Poszczególne wymagania PPWR mają jednak różne terminy stosowania. Obowiązki dotyczące m.in. recyklowalności, minimalizacji opakowań, zawartości recyklatu czy ograniczenia pustej przestrzeni będą stosowane w późniejszych terminach – w znacznej części od 2030 r. W praktyce przedsiębiorcy powinni obecnie skoncentrować się na tych elementach PPWR, które wpływają już na sposób wprowadzania opakowań do obrotu, ich identyfikację oraz dokumentowanie zgodności.

Od 12 sierpnia 2026 r. zastosowanie mają przepisy określające obowiązki wytwórców i importerów opakowań. Wytwórca powinien:

• zapewnić zgodność opakowania z wymaganiami PPWR mającymi zastosowanie w chwili jego wprowadzenia do obrotu,
• przeprowadzić właściwą procedurę oceny zgodności,
• sporządzić deklarację zgodności UE,
• przygotować wymaganą dokumentację techniczną.

Zakres tej oceny należy każdorazowo zestawić z harmonogramem stosowania poszczególnych wymagań. Przykładowo:

• obowiązek minimalizacji masy i objętości opakowania będzie stosowany od 1 stycznia 2030 r.,
• terminy dotyczące recyklowalności oraz zawartości recyklatu są powiązane z późniejszymi datami i aktami wykonawczymi lub delegowanymi.

Dla przedsiębiorców istotne jest zatem nie tylko określenie parametrów technicznych opakowania, lecz przede wszystkim prawidłowe przypisanie odpowiedzialności za jego zgodność.

Kluczowe elementy art. 5 PPWR nie zostały odroczone. Suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu lub jego częściach składowych nie może przekraczać 100 mg/kg – limit ten dotyczy wszystkich opakowań.

Odrębne ograniczenie przewidziano dla substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS). Od 12 sierpnia 2026 r. nie wprowadza się do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeżeli zawierają one PFAS w stężeniu równym wartościom granicznym lub je przekraczającym: 25 ppb dla pojedynczego PFAS oznaczanego analizą ukierunkowaną, 250 ppb dla sumy takich PFAS oraz 50 ppm dla PFAS łącznie z polimerowymi. Limity odnoszą się do opakowania jako całości, a więc również do farb, klejów, lakierów, powłok i etykiet.

Zgodność wykazuje się w dokumentacji technicznej. Punktem wyjścia powinny być deklaracje i dowody otrzymane od dostawców na podstawie art. 16 PPWR; badania laboratoryjne warto zlecać tam, gdzie dokumentacja nie domyka tematu, zaczynając od przesiewowego oznaczenia fluoru całkowitego.

Pojęcie wytwórcy w PPWR nie zawsze jest tożsame z podmiotem, który fizycznie produkuje opakowanie. Jeżeli opakowanie lub zapakowany produkt jest projektowany lub wytwarzany pod nazwą albo znakiem towarowym określonego przedsiębiorcy, to co do zasady właśnie ten przedsiębiorca jest uznawany za wytwórcę – również wtedy, gdy produkcja lub pakowanie zostały zlecone podmiotowi zewnętrznemu.

Zagadnienie to ma szczególne znaczenie dla:

• produktów sprzedawanych pod marką własną,
• produkcji kontraktowej.

Warto podkreślić: wybór standardowego wariantu opakowania z oferty dostawcy nie oznacza automatycznie, że wytwórcą pozostaje jego fizyczny producent. Komisja Europejska wskazuje, że przedsiębiorca może być wytwórcą także wtedy, gdy wybiera gotowy wariant i nie ingeruje w projekt ani proces produkcji, jeżeli opakowanie lub zapakowany produkt jest wprowadzany do obrotu pod jego nazwą lub znakiem towarowym.

Analiza powinna obejmować również opakowania transportowe:

• karton dostarczany w stanie płaskim może być już opakowaniem w finalnej postaci, mimo że przed użyciem wymaga złożenia,
• folia stretch przeznaczona do stabilizacji produktów na palecie jest traktowana jako opakowanie już wtedy, gdy jest sprzedawana w rolce.

Jedna przesyłka może zatem obejmować kilka odrębnych opakowań pochodzących od różnych wytwórców. Komisja wprost potwierdza, że poszczególne elementy używane łącznie w jednej przesyłce, takie jak taśma, folia, kartony czy palety, mogą być traktowane jako odrębne opakowania.

W praktyce inwentaryzacja PPWR powinna obejmować nie tylko opakowania sprzedażowe, ale również kartony zbiorcze, folie, taśmy, palety oraz opakowania wykorzystywane w e-commerce.

Jednym z obowiązków mających praktyczne znaczenie od 12 sierpnia 2026 r. jest zapewnienie identyfikowalności opakowania. Opakowanie powinno posiadać numer typu, partii lub serii albo inne oznaczenie umożliwiające jego identyfikację i powiązanie z właściwą dokumentacją techniczną oraz deklaracją zgodności.

Wymóg ten nie oznacza konieczności indywidualnego znakowania każdej sztuki:

• identyfikacja może odnosić się do typu, modelu lub partii produkcyjnej,
• w przypadku opakowania składającego się z kilku elementów wystarczające może być umieszczenie wymaganej informacji na jednym z nich,
• standardowe artykuły, takie jak taśmy klejące czy generyczne worki, mogą być identyfikowane na poziomie partii produkcyjnej.

Znaczenie ma również prawidłowe wskazanie wytwórcy. Przedsiębiorcy powinni zweryfikować, czy dane obecne już na opakowaniu odpowiadają podmiotowi pełniącemu tę funkcję w rozumieniu PPWR. Jest to szczególnie istotne w sektorze spożywczym – dane zamieszczane na podstawie przepisów dotyczących informacji o żywności nie zawsze będą wystarczające, ponieważ podmiot odpowiedzialny za informację o żywności
i wytwórca opakowania mogą być różnymi podmiotami.

Istotne ułatwienia dotyczą opakowań wyprodukowanych przed rozpoczęciem ogólnego stosowania PPWR.

Opakowania wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia 2026 r. mogą pozostać na rynku, nawet jeżeli nie odpowiadają wymaganiom, które zaczęły być stosowane od tej daty.

Odrębnie uregulowano sytuację opakowań wyprodukowanych przed 12 sierpnia 2026 r., które w tym dniu pozostawały jeszcze w magazynie i nie zostały wprowadzone do obrotu:

• nie jest konieczne ich niszczenie, ponowne wytwarzanie ani automatyczne nanoszenie nowych oznaczeń,
• wymagane informacje dotyczące identyfikacji oraz danych wytwórcy mogą zostać przekazane w dokumencie towarzyszącym.

Dla opakowań wyprodukowanych po 12 sierpnia 2026 r. zakres wykorzystania dokumentów towarzyszących jest węższy – takie rozwiązanie jest możliwe zasadniczo wtedy, gdy rozmiar lub charakter opakowania uniemożliwia umieszczenie wymaganych informacji bezpośrednio na nim.

Z perspektywy organizacyjnej przedsiębiorcy powinni zatem zapewnić możliwość rozróżnienia zapasów wyprodukowanych przed i po 12 sierpnia 2026 r. oraz udokumentowania daty produkcji poszczególnych partii.

PPWR przewiduje możliwość korzystania z podmiotów zewnętrznych przy realizacji wybranych czynności:

• procedura oceny zgodności może zostać przeprowadzona w imieniu wytwórcy przez podmiot zewnętrzny,
• określone zadania mogą być wykonywane przez upoważnionego przedstawiciela.

Odpowiedzialność prawna za zgodność opakowania pozostaje jednak po stronie wytwórcy. Nie może zostać skutecznie przeniesiona na dostawcę na podstawie umowy. W szczególności obowiązek sporządzenia dokumentacji technicznej należy do wytwórcy i nie może zostać powierzony upoważnionemu przedstawicielowi.

Jednocześnie dostawcy są zobowiązani do przekazania informacji i dokumentacji niezbędnej do wykazania zgodności opakowania. Z praktycznego punktu widzenia uzasadnia to:

• przegląd umów z dostawcami,
• wprowadzenie postanowień dotyczących zakresu przekazywanych danych, ich aktualizacji i obowiązku informowania o zmianach materiałowych lub technologicznych.

Analogiczne znaczenie ma dokumentacja w przypadku importu. Importer powinien upewnić się, że producent z państwa trzeciego spełnił mające zastosowanie wymagania, przeprowadził ocenę zgodności i sporządził deklarację zgodności.

Sposób egzekwowania nowych przepisów również ma istotne znaczenie praktyczne. W przypadku stwierdzenia niezgodności właściwy organ powinien w pierwszej kolejności:

1. wezwać przedsiębiorcę do podjęcia odpowiednich i proporcjonalnych działań naprawczych,
2. wyznaczyć rozsądny termin na usunięcie niezgodności.

Jeżeli przedsiębiorca nie podejmie odpowiednich działań w wyznaczonym terminie albo niezgodność nadal się utrzymuje, organ może zastosować dalej idące środki, takie jak zakaz udostępniania opakowania, jego wycofanie z rynku lub odzyskanie.

W pierwszym okresie stosowania nowych wymagań działania organów mogą obejmować również przekazywanie informacji, żądanie wyjaśnień oraz umożliwienie przedsiębiorcy podjęcia działań naprawczych.

Podejście to nie zmienia jednak terminów stosowania przepisów. Wymagania obowiązujące od 12 sierpnia 2026 r. powinny być już uwzględnione w procesach przedsiębiorstwa oraz możliwe do wykazania podczas kontroli.

Na obecnym etapie stosowania PPWR właściwym kierunkiem jest weryfikacja faktycznego poziomu wdrożenia nowych obowiązków. Warto ułożyć działania w następujące etapy:

1. Inwentaryzacja – zakończenie inwentaryzacji wszystkich stosowanych opakowań i ustalenie roli przedsiębiorstwa wobec każdego z nich, łącznie z opakowaniami transportowymi i opakowaniami stosowanymi w sprzedaży internetowej.
2. Przegląd dokumentacji – dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności oraz danych otrzymywanych od dostawców.
3. Weryfikacja oznaczeń – sprawdzenie sposobu identyfikacji opakowań i oznaczania wytwórcy, ze szczególnym uwzględnieniem opakowań wprowadzanych do obrotu od 12 sierpnia 2026 r.
4. Harmonogram na przyszłość – monitorowanie kolejnych etapów PPWR, ponieważ istotne wymagania dotyczące m.in. etykietowania, pustej przestrzeni, minimalizacji opakowań, recyklowalności i zawartości recyklatu będą zaczynały być stosowane w kolejnych terminach.

PPWR stosuje się co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. Firmy, które już teraz uporządkują dokumentację, identyfikację opakowań i podział obowiązków w łańcuchu dostaw, ograniczą ryzyko niezgodności oraz kosztownego pośpiechu przed kolejnymi terminami wdrożeniowymi, przypadającymi m.in. na lata 2028, 2030 i 2035.