Zatrzymanie zysku w spółce poprawia jej płynność, zwiększa kapitały własne i ogranicza potrzebę korzystania z finansowania bankowego. Może również przynieść wymierną korzyść podatkową. Ustawa o CIT pozwala bowiem rozpoznać koszt, którego spółka faktycznie nie poniosła, czyli tzw. hipotetyczne odsetki od kapitału własnego.
Mimo rosnącego zainteresowania rozwiązanie to nadal jest wykorzystywane przez stosunkowo niewielką grupę podatników.
Na czym polegają hipotetyczne odsetki?
Zgodnie z art. 15cb ustawy o CIT spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwotę obliczoną od:
- dopłat wniesionych przez wspólników na zasadach określonych w odrębnych przepisach;
- zysku przekazanego na kapitał zapasowy lub rezerwowy.
Nie dochodzi przy tym do faktycznej wypłaty odsetek. Jest to dodatkowy koszt podatkowy mający częściowo wyrównać sytuację przedsiębiorstw finansowanych kapitałem własnym
i tych, które korzystają z oprocentowanych kredytów lub pożyczek.
Koszt oblicza się według wzoru:
kwota dopłaty lub zatrzymanego zysku × (stopa referencyjna NBP + 1 punkt procentowy)
Dla roku podatkowego 2026 stosuje się stopę referencyjną NBP obowiązującą w ostatnim dniu roboczym 2025 r., czyli 4%. Oznacza to, że wskaźnik służący do kalkulacji hipotetycznych odsetek wynosi w 2026 r. 5%.
Roczna wartość kosztu nie może przekroczyć 250 000 zł.
Przykład: 47 500 zł mniej CIT
Spółka z o.o., której rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, osiągnęła za 2025 r. zysk. W 2026 r. wspólnicy podjęli uchwałę o przekazaniu 5 mln zł tego zysku na kapitał zapasowy.
Kalkulacja hipotetycznych odsetek za 2026 r. wygląda następująco:
5 000 000 zł × 5% = 250 000 zł
Spółka może więc rozpoznać maksymalny dopuszczalny koszt podatkowy w wysokości 250 000 zł.
Jeżeli jej dochód przed zastosowaniem preferencji wynosi 1 mln zł, kalkulacja CIT według stawki 19% przedstawia się następująco:
- CIT bez hipotetycznych odsetek: 1 000 000 zł × 19% = 190 000 zł;
- CIT po rozpoznaniu dodatkowego kosztu: 750 000 zł × 19% = 142 500 zł;
- oszczędność podatkowa: 47 500 zł.
Podatnik stosujący stawkę CIT 9% uzyskałby w tym samym przykładzie oszczędność
w wysokości 22 500 zł.
Co istotne, koszt może być rozpoznawany w roku wniesienia dopłaty lub podwyższenia kapitału zapasowego albo rezerwowego oraz w dwóch kolejnych latach podatkowych. Stawkę referencyjną należy jednak ustalać odrębnie dla każdego roku, dlatego wysokość kosztu
w następnych okresach może się zmienić.
Ilu podatników korzysta z tego rozwiązania?
Według danych Ministerstwa Finansów za 2023 r. hipotetyczne odsetki rozliczyło 5 301 podatników, a łączna wartość rozpoznanych kosztów wyniosła około 818 mln zł.
W porównaniu z 2022 r. liczba korzystających wzrosła o 46%, a wartość kosztów niemal się podwoiła. Skala wykorzystania preferencji nadal pozostaje jednak niewielka.
Na co trzeba uważać?
Preferencja wymaga odpowiedniego zaplanowania i udokumentowania decyzji właścicielskich. W szczególności:
- zysk lub dopłata nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie straty bilansowej;
- uchwała powinna jednoznacznie wskazywać przekazanie zysku na kapitał zapasowy albo rezerwowy;
- dopłata lub zatrzymany zysk powinny pozostać w spółce przez co najmniej trzy lata, licząc od końca roku podatkowego, w którym wniesiono dopłatę albo podjęto uchwałę;
- wcześniejszy zwrot dopłaty lub wypłata zysku może skutkować powstaniem przychodu odpowiadającego wcześniej rozpoznanym kosztom;
- działanie powinno mieć rzeczywiste uzasadnienie gospodarcze, a nie służyć wyłącznie uzyskaniu korzyści podatkowej.
Warto przemyśleć decyzję wcześniej
Hipotetyczne odsetki mogą być szczególnie atrakcyjne dla rentownych spółek, które regularnie zatrzymują zysk w przedsiębiorstwie. Przed podjęciem uchwały o podziale wyniku finansowego warto zatem połączyć perspektywę korporacyjną, finansową i podatkową.
Jedna prawidłowo przygotowana decyzja wspólników może nie tylko wzmocnić bilans spółki, lecz również realnie ograniczyć jej obciążenie CIT – bez zaciągania kredytu i bez faktycznej zapłaty odsetek.
Autor: Weronika Krętkowska-Bober, Junior Tax Manager w SWGK
